Bir proteini “kaliteli” yapan ne?
Ne kadar protein aldığımız kadar, o proteinin hangi amino asitleri sağladığı ve ne kadar sindirilebildiği de önemli.
Kaliteyi anlamak
Kalite tek kelimeye sığmaz
Bir etiketteki protein miktarı bize gramı söyler. Proteinin niteliğini anlamak için biraz daha yakından bakmak gerekir.
Protein kaynaklarını değerlendirirken vazgeçilmez amino asit bileşimi ile sindirilebilirlik birlikte ele alınır. Bu iki özellik, besinleri değişmez biçimde “tam/eksik” ya da “iyi/kötü” diye sınıflandırmaz.
Bu değerlendirmenin dayanağıİki soruyu
birlikte sor.
Protein kalitesi
İki ölçüt arasındaki ilişkiyi gösteren şema; çizgiler sayısal veri temsil etmez.
İçinde ne var?
Vazgeçilmez amino asitlerin miktarı ve birbirine oranı değerlendirilir. Bir amino asidin referans gereksinime göre daha düşük kalması, proteinin değerlendirmesini sınırlayabilir.
Amino asit bileşimiNe kadarı sindiriliyor?
Besinin içerdiği amino asitlerle sindirim sonunda emilebilen miktar aynı olmayabilir. Bu yüzden yalnızca bileşime bakmak yeterli değildir.
SindirilebilirlikBirlikte okunduğunda, bu iki ölçüt proteinin amino asit gereksinimine katkısını anlamaya yardım eder.
Bağlam örüntünün parçasıdır
Bir protein kaynağının katkısı, öğündeki diğer kaynaklar ve genel beslenme örüntüsüyle birlikte değerlendirilir. Bu yüzden tek bir ürünün etiketinden çok, farklı kaynakların gün boyunca nasıl bir araya geldiğine bakmak daha açıklayıcıdır.
Tek bir kaynağa bakarken,
öğünün bütününü unutma.
Peki, nasıl ölçülüyor?
Literatürde iki kısaltmayla karşılaşabilirsin. Aynı hesaplama yöntemini ifade etmezler.
PDCAASProtein sindirilebilirliğiyle düzeltilmiş amino asit skoru
Amino asit skorunu proteinin toplam sindirilebilirliğiyle düzeltir. Hesaplamada dışkı düzeyindeki sindirilebilirlik kullanılır.
DIAASSindirilebilir vazgeçilmez amino asit skoru
Vazgeçilmez amino asitlerin her birinin ince bağırsağın sonundaki sindirilebilirliğini ayrı ayrı dikkate alır. FAO’nun 2013 raporu bu yaklaşımı önerir.